متن سخنراني گوييدو ليچاردي

 

متن سخنراني  گوييدو ليچاردي

پيشنهاد يونسكو جهت احياي باغهاي گياه شناسي كشورهاي اسلامی تحت تاثير مباني زيبايي شناسي و علمي فرهنگ اسلامي باغها به استناد قرآن كريم

باغ ارم شیراز



متن سخنراني گوييدو ليچاردي –دانشگاه سوره - تهران ، ايران

26 آپريل 2006

  • مكتوب حاضر به سعي گوييدو ليچاردي ، مشاور فني و رابط مطالعاتي و تحت نظارت دكتر بنوبوئر ، مشاور زيست محيطي يونسكو در امور كشورهاي عربي در دفتر منطقه اي دوهه ( قطر ) و در جهت ارائه پيشنهادي در ايران و گردآوري نظرات و ديدگاه هاي مختلف انجام پذيرفته است .
  • مقاله حاضر چه از منظر عنوان و چه از نظر مطالب ، نماينده سازمان ملل متحد درامور علمي ، فرهنگي و تربيتي نبوده و لزوما نظرات رسمي سازمان را منعكس نمي كند .
    این مقاله امروز ششم اردیبهشت ماه در تالار اندیشه توسط دکتر
    گوييدو ليچاردي ارائه گردید.

آنچه در این فایل می خوانید برگردان شیوا و سلیس آقای سبحان آهنی از ایتالیایی به زبان فارسی است:

برای دریافت فایل متن کامل سخنرانی اینجا کلیک کنید.

در طیر بخشی از مقاله ارائه گردیده است:

فهرست :

1-قدر داني .............................................................................. 3

مقدماتي بر مباني طرح

2-انگيزه ها ............................................................................. 4

3-انواع فضاهاي محافظت شده در علوم زيست محيطي .... 5

4-مطالب محوري .................................................................... 7

نقش فرهنگ اسلامي در طرح

5-مباني فرهنگي ..................................................................... 7

6-مباني محلي ( منظري )

راه اندازي طرح

7-مراحل طرح يونسكو

8-تصاوير اوليه طراحي

9-نتيجه گيري

10- منابع و ماخذ

 

يونسكو 2006 ، انتشار مجدد كل يا بخشي از مقاله حاضر بدون اجازه رسمي مديريت كل ممنوع مي باشد .

 

1-قدرداني :

  • خانمها و آقايان ، عاليجنابان و اساتيد محترم ، در پنجاه و پنجمين سوره قرآن كريم ، آيه 6 آمده است كه" و گياه و درختان هم به سجده او سر به اطاعت نهاده اند . " امروز با تاكيد بر اين موضوع مفتخرم تا سخنانم رابه استحضار شما برسانم .
  • پيش از هر چيز غايت سپاسگذاري خود را از حضور شما در اين جلسه ، كه به سبب ارائه پيشنهاد يونسكو در ايران ، جهت احياي باغهاي گياه شناسي تحت تاثير مباني زيبايي شناسي و علمي فرهنگ اسلامي باغها به استناد قرآن كريم برگزار شده است ابراز ميدارم .
  • علي الخصوص سپاسگذارم از پرفسور حسن اصانلو ، رياست محترم دانشكده معماري دانشگاه سوره به خاطر لطف بي پايان ايشان ، بخاطر ارزشي كه براي فرهنگ ايتاليا قائل هستند و به خاطر فرصت معرفي يك مطالعه وسيع علمي و نيز به خاطر افتخار حضور در اين جايگاه كه بي شك ميزبان سخنوراني بس شايسته تر از من بوده است .
  • سپاس و احترام خود را به عاليجناب روبرتو توسكانو ، سفير ايتاليا در ايران و به خاطر حضور مستمر شان در جلسات مطالعاتي اينجانب در مورد معماري خشتي ايران و نيز حضور ايشان در جمع ما ابراز ميدارم .
  • يادآوري اين نكته حائزاهميت است كه تحقق انجام اين مطالعات به سبب همكاري بي شائبه عاليجناب جوزپه ماريا بوچينو گريمالدي ، سفير ايتاليا در دوهه ( قطر ) ميسر شد كه در راستاي كسب مجوزهاي بازديدهاي لازم در منطقه ، اينجانب را به ماموريت ديپلماتيك ايتاليايي در قطر منصوب نمود . قدرداني صميمانه از سفارت و اعضاي سفارتخانه ، خصوصا ناديا گرادي سركنسول سفارت در كلمات نمي گنجد .
  • ديگر بار سپاسگذارم از دكتر آبدين صالح مدير دفتر يونسكو در تهران به سبب شركت در نشست امروز و اميدوارم كه اين فرصت سرآغازي باشد بر همكاري سودمند با اين دفتر در جهت تقويت مباني تربيتي ، علمي و فرهنگي پيشنهاداتي كه ارائه خواهم داد .
  • تخقق اين طرح مرهمون روشنگري عاليجناب حامد الحمامي ، مدير دفتر يونسكو در دوهه و نظارت علمي دكتر بنو بوئر ، مشاور زيست محيطي يونسكو در كشورهاي عربي مي باشد ، كه بدين ترتيب امكان برقراري ارتباط باعده كثيري از متخصصين شامل صاحب نظران فرهنگ اسلامي ، گياه شناسي ، زيست شناسي ،محيط زيست و معماراني بر من ميسر شد كه قدردان نظرات تخصصي آنها هستم .
  • همچنين از انجمن معماران ايراني فارغ التحصيل ايتاليا قدر دانم چراكه در نخستين سفرم به ايران بسيار خرسندم از ديدن جمعي از همكارانم كه تحصيلات تكميلي خود را در ايتاليا به انجام رسانيده اند.
  • قدر داني و سپاس خود را به دانشگاه پلي تكنيك ميلان ابراز ميدارم و خصوصا به پرفسور آلبرتو گريمولدي و پرفسور لويجا بيندا و همچنين به وزارت ميراث فرهنگي ايتاليا علي الخصوص پرفسور آلبرتو آرتيولي به خاطر راهنمايي هاي ارزنده و فر صت مطالعه اي چنين دقيق و ارزشمند ، كه استمرار آن وظيفه كاربردي آن را تضمين ميكند .
  • در پايان لازم مي دانم بر اين نكته تاكيد نمايم كه اين مكتوب به سعي اينجانب به عنوان مشاور فني و رابط مطالعاتي ، در جهت ارائه پيشنهاد در ايران و استفاده از نظرات و ديدگاههاي مختلف چنين نشست فرهيخته اي است و اضافه مي كنم كه مقاله حاضر چه از منظر عنوان و چه ازنظر محتوا نماينده سازمان ملل متحد در امور علمي ، فرهنگي و تربيتي نبوده و لزوما نظرات رسمي سازمان را منعكس نميكند .
  • در خلال سخنانم خواهشمندم مرا از نقدها و توضيحات روشنگر خود آگاه نماييد .
  • معرفي موضوع بحث در غالب سه محور اصلي ارائه ميشود :

-انگيزه هايي كه يونسكو را به سوي اين طرح سوق داد .

-مباني قرآني و فرهنگ اسلامي در مورد باغها

-شرح وضعيت فعلي طرح

 

مقدمات مباني طرح

 

2-انگيزه ها

اكنون مي خواهيم با نمايش انگيزه ها و مباني علمي وارد حوزه طرح بشويم .

  • اولا بايد اذعان كنيم كه كشورهاي عربي توليد كننده نفت داراي اقتصادي شديدا در حال توسعه مي باشند ، مضاف بر اينكه اين جريان مثبت مدرنيزه شدن بايد مراقبتي فزاينده در مورد نگهداري اسكان بر روي كره خاكي به خرج دهدچراكه مشكلات آلودگي جو زمين و لايه هاي دروني و بروني آن برهمگان آشكار است .
  • در اين تصوير كه صورتي شايع از شبه جزيره عرب در حاشيه خليج فارس را نشان مي دهد در مي يابيم كه تاچه حد اين پديده در خور توجه و چه اندازه سياست هاي حفاظتي محيط زيست حائز اهميت مي باشند .
  • كشورهاي منطقه اي در راستاي از بين بردن اين پديده گونه اي سياست هاي محيط زيستي را بكار ميگيرند ، كه بر مطالعات مجامع علمي و توصيه هاي سازمانهاي فرا ملي نبا شده است .
  • بيشترين تجربه هاي علمي نشان داده اند كه مهمترين راه براي گسترش مفهوم توسعه پايدار در محيط زيست فقط از طريق ايجاد فضاهاي محافظت شده جديد امكان پذير است كه اهداف ذيل را دنبال ميكند : 1- حفظ سلامت اسكان جمعي و انتقال به نسلهاي آينده . 2- تربيت نسلهاي حاضر در راستاي استفاده آگاهانه از منابع طبيعي غير قابل بازگشت .
  • به عنوان مثال تحقيقات انجام شده توسط سازمان تخصصي گياه شناسي شبه جزيره عرب مستقر در رياض ( عربستان صعودي ) در سال 1996 نشان داده كه به طور كلي منطقه عرب نيازمند ايجاد حجم انبوهي از فضاهاي تحت حفاظت بوده تا عدم تخريب و نگهداري المانهاي مهم حياتي تضمين شوند .

 

 

 

  • اضافه ميكنم اجراي طرحي كه شرح ميدهم تجسمي است علمي از يكي از مهم ترين آيين هاي اسلامي كه ياريگر شناخت صحيح و گسترش مفهوم همزيستي مسالمت آميز اقوام مختلف ميباشد چرا كه نشئت گرفته از روح احترام ميان تمدنهاي اين كره خاكي است .

3-گونه هاي فضاهاي حفاظت شده در علوم زيست محيطي :

  • علوم زيست محيطي جديد فضاهاي محافظت شده را به دو دسته عمده تقسيم بندي مي كنند:

- فضاهاي حفاظت شده با نام لاتين " in situ " به معني درون مضمون

- فضاهاي حفاظت شده با نام لاتين " ex situ " به معني برون مضمون

* گروه اول را با نام پارك هاي طبيعي مي شناسيم ، جاييكه حفاظت طبيعت با مراقبت انسان تضمين شده است .

چنين محيط هايي اساسا براي محافظت از فضاهاي زيست محيطي حائز اهميت ميباشند، چراكه نگهداري گونه هاي مختلف گياهي و جانوري را ميسر مي سازد حتي گونه هايي كه تاكنون مورد شناخت بشر نبوده است .

  • يونسكو با هدف مشخص كردن و مراقبت از اين گونه مناطق ، قانون حافظت ميراث جهاني را در سال 1972 تصويب كرد ، مبنايي كه نگهداري بين المللي منابع طبيعي و فرهنگي را عميقا تضمين مي كند .
  • در اين قوانين منابع طبيعي و فرهنگي بر اساس سياستهاي دولتهاي محلي منظور نشده چرا كه منفعت عمومي جامعه بشري را درنظر دارد .
  • در راستاي ايجاد منابع انساني و biosphere كه بر مبناي مطالعه ارتباط انسان و طبيعت صورت گرفته و با ثبت مناظر طبيعي در فهرست ميراث جهاني يونسكو و ارزش گذاري جهاني بر گونه هاي اكوسيستمي زمين ، محافظت و انتقال اين ميراث به نسلهاي آينده را مي توان با سياستهاي محافظتي و مديريتي تضمين نمود .

 

 

  • براي درك بهتر مفهوم مناطق حفاظت شده مي توان از گروه فضاهاي in situ " سايت بم " را بررسي كرد كه در سال 2004 بعد از زلزله هولناك بم درفهرست ميراث جهاني يونسكو ثبت گرديد .
  • از طرف ديگر ، منابع زيادي در تكريم طبيعت و مضامين طبيعي در قرآن يافت ميشود . اشاره ميكنم به مفهوم " حيما " كه دقيقا معرف گونه حافظتي in situ مي باشد .
  • بطور كلي محافظت فضاي زندگي بشر از يك سو و آموزش احترام به طبيعت از سوي ديگر كه محور اساسي طرح يونسكو مي باشد غالبا به علت محدوديت دسترسي به درون اين فضاها يا نياز به محدود كردن حضور انساني در منطقه ، دشوار مي گردد .
  • در جهت پاسخ به هر دوي اين نيازها به نحو احسن به دسته دوم فضاهاي محافظت شده كه با نام ex situ عنوان شد ، مراجعه مي كنيم .
  • اين فضاها ، اكوسيستم هاي ايجاد شده ex novo مي باشند، نظير باغها ، باغچه ها ي گياه شناسي ، مراكز ژنتيكي و ساير المانهايي كه توسط بشر باهدف ايجاد دسترسي آسان بر اجراي برنامه هاي تحقيقاتي علمي و آموزش احترام به طبيعت ايجاد شده است .

  • براي درك بهتر موضوع تصوير فوق نمونه اي از حفاظت طبيعي -ex situ - را نشان مي دهد. نمونه اي از باغ ايراني كه از جمله جالب ترين آنها باغ ارم شيراز مي باشد كه معرف گونه هاي مختلف ژنتيكي گياهان مي باشد .

4-مضامين اصلي :

تقويت همزمان هر دو گونه فضاهاي مشروح ، هدف اصلي طرح يونسكو بوده كه به تفصيل اين اهداف عبارتند از :

-ايجاد باغ گياه شناسي عظيم بر مبناي فرهنگ اسلامي در يكي از شهرهاي كشورهاي عربي

-ايجاد باغهاي گياه شناسي در ساير نقاط جهان با عملكرد ارتباطي

-ايجاد شبكه آموزشي، علمي و فرهنگي در ميان باغها

  • در راستاي فراهم كردن زمينه تحقق اين اهداف يونسكو امكانات زير را به كشورهاي منطقه ارائه مي دهد:

1-محورهاي راهنماي علمي و فرهنگي

2-مطالعات عمليات فني

3-پلان مادر جهت ايجاد باغ

  • بيش از اين به اهداف و مضامين طرح نمي پردازم تا زمان بيشتري را براي نمايش منابع فرهنگ اسلامي اختصاص دهم ، در اين مضامين دريافت نقدها و راهنمايي هاي شما باعث افتخار اينجانب مي باشد

نقش فرهنگ اسلامي در پروژه

5- منابع فرهنگي :

* در اينجا به شرح منابع و مآخذ فرهنگي مي پردازيم .

هموراه تاريخ ساخت باغهاي جديد نيازمند آناليز مجموعه وسيعي از منابع فرهنگي بوده است . در اين طرح ،مجموعه منابع مورد استفاده در تحقيق يونسكو را در نمودار ملاحظه مي نماييد .

  • به تفكيك اين منابع عبارتند از :

1-قرآن كريم

2-سخنان حضرت محمد (ص )

3-باغهاي تاريخي سنت اسلامي ، شامل گونه هاي عربي و پارسي

4-مينياتورهاي تاريخي ايراني و عربي و ساير نشانه هاي تصويري

5-فهرست گياهان بكار رفته در دورانهاي تاريخي چه در كشورهاي عربي و چه در ايران

6-نوشته هاي جهانگردان شرقي و غربي

7-اشعار اسپانيايي منصوب به دوره عرب – آندلس

8-شناختهاي نقل شده توسط نسلهاي قديم

  • اكنون موارد فوق را به تشريح بيان ميكنيم .
  • بي شك سر چشمه اصلي منابع در قرآن كريم ميباشد . خصوصا اين كه موضوع بحث در آغاز تحت تاثير بي شائبه سوره 55 قرآن ، سوره الرحمن ، قرار گرفت . جاييكه از " جنته الفردوس " توصيف به ميان آمده ، يعني باغ بهشت .
  • در ادامه آياتي از قرآن بدست آمده است كه جنت را تعريف ميكنند :

-در سوره هجدهم آيه 31 آمده است : " جنات عدن " كه " عدن " اشاره ميكند به باغ " ادن " ( جاويدان ) كه بشر را به سوي صلح و هارموني در زندگي رهنمون مي كند .

-در سوره بيست و پنجم ، آيه 15 آمده است : " جنة الخلد " كه خلد به جاودانگي باغ اشاره مي كند .

-در سوره پنجاه و ششم ، آيه 12 ميخوانيم : " جنات العنيم " " العنيم " به سعادت و درك حلاوت باغ اسلامي اشاره مي نمايد .

-در سوره بيست و سوم ، آيه 19 آمده است : " جنه الماوا " كه " ماوا " به حس امنيت و مامن اشاره دارد كه باغ بهشت منادي آن ميباشد .

* اين تعاريف مملو از نمادها و بسياري مضامين ديگر متون اسلامي ، اشاره بر اين واقعيت دارند كه يك باغ خلق شده بر مباني قرآن كريم بايد جايگاه امن و آرامش بوده و مامني براي گريز انسان از مشكلات زندگي پرهياهوي اين دنيا باشد .

از طرف ديگر مضمون " روضه " در سخنان حضرت محمد (ص ) از برجسته ترين اشارات به مفهوم باغ مي باشد . همين كلام در تعريف فضاي كوچكي در مسجدالنبي مدينه ميان آرامگاه آن حضرت و محراب مسجد بكار مي رود . كلمه "روضه " از اين سخن پيامبر بدست آمده است : " ميان خانه من و جايگاهم باغي است ، باغي از باغهاي بهشت "

  • در ميان تصوير شناسي تمدن هاي عربي و فارسي رمزهاي شگفت آوري را مي ييابيم كه سرچشمه انگيزه ها بشمار مي آيد .

 

  • اكنون ميخواهم برخي از مينياتورهاي مطالعه شده در خلال اين تحقيقات را نمايش دهم . نخست به تصويري از بابورنامه اثر مرتبط به بابور شاه تاليف قرن پانزدهم ميلادي به نشر “Victoria and Albert library “ مي پردازيم . كه معرف تيپولوژي چهارباغ ايراني است . اين تيپولوژي در ارتباط با توصيف قرآن از چهار نهر آب ، شير ، شراب ، عسل مي باشد

 

  • نمونه دوم مربوط به داستان " باياد و رياض " كه داستانهاي " باياد " و " سامول " رانقل ميكند ، اين نسخه در كتابخانه واتيكان رم نگهداري مي شود . در اينجا حصار به عنوان مهمترين المان ميان باغ و فضاي بيرون معرفي مي گردد و همانطور كه در قرآن نيز ذكر شده است حصار عملكرد حفاظتي دارد .

 

 

 

  • مفهوم حافظت فيزيكي از باغ ، به دفعات ذكر شده است . درختان همواره توسط ديوارهاي بلندي محاصره شده اند كه طبيعت درون باغ را از آب و هواي گرم محيط بيرون حفظ مي كنند .

 

  • با توجه به باغهاي تاريخي سنت اسلامي ، گروه تحقيقاتي يونسكو هر دو تيپولوژي باغهاي غربي و ايراني را به علت تشابهاتشان مورد مطاله قرار مي دهد .
  • در اين مرحله ميخواهم شرحي عميقتر با توجه به تخصص معماري خود بر موضوع ارائه دهم .
  • قبل از هر چيز ،المان هاي اصلي تمدن اسلامي كه اساسا در سيستم معماري عرب و ايراني يافت مي شود را بررسي مي نماييم :

-مربع

-دايره

-عدد چهار

  • به عنوان مثال مربع و دايره سمبل كعبه و مكه هستند . بناي سنگي مقدس چهار گوش و مهمترين آيين اسلامي ، طواف زائران در دايره محيط كعبه است ، چه در زيارت دسته هاي عظيم حج واجب و چه در دسته هاي كوچك عمره .
  • در تمدن اسلامي عدد چهار داراي ارزش والايي است چراكه با معراج پيامبر بر بهشت در ارتباط است يعني باغي براي جلال در سنت اسلامي .

6-منابع نظري :

  • در جهت معرفي بهينه خصوصيات تمدن اسلامي، بعد از بررسي بسياري از المانهاي مناظر طبيعي ، اكنون المانهاي معمول مناظر عربي و پارسي را بررسي ميكنيم .
  • هر دوي اين مفاهيم ريشه اي مشتر ك در ظهور تفكري در بين النهرين ( عراق امروزي ) دارند، جاييكه مفهوم باغ و بهشت براي نخستين بار حضوري يگانه مييابند .
  • ميتوان گفت اين مفهوم ريشه در تمدن سومري دارد - هزاره چهارم قبل از ميلاد و سپس در تمدن بابلي – هزاره سوم ق . م . اين مفهوم را در باغي درمنطقه " ساگاي در حماسه گيلگمش مي توان ديد كه آنجا چنين آمده است : " جاودانگان در باغي هستند ، در اين باغ درختي هست و درخت برمكاني كنار چشمه اي قرار دارد ". " اينجا ريشه هاي مشترك فرهنگ عربي و ايراني يافت مي شوند : نسبت دادن بهشت ، سايه درختان همانطور كه در تصاوير مربوط به اصفهان مشاهده ميكنيد . ....

 

  • ..... حضور اساسي آب ، خصوصا جريان آب كه از اين نمونه ميدان نقش جهان اصفهان را ميتوان نام برد ....

 

  • توسعه اين مفاهيم در ايران شكوفايي شگفت آوري داشته است ،خصوصا از دوره ساساني يعني زماني كه مفهوم پرديس به وجود مي آيد .مفهومي همانند آنچه كوروش كبير با حضور پر رنگ ديوار در پاسارگاد بنا كرده است .
  • همانطور كه پيشتر ذكر شد در قرآن اين مفهوم چون مامن امن در مقابل دنياي بيرون توصيف مي شود ، همانند آنچه در مينياتورها ديديم.
  • علاوه بر تعاريف قرآني پيرامون باغها ، قرآن كريم اطلاعات بسياري پيرامون نقش آب و سايه ارائه مي دهد .
  • به عنوان مثال در سوره 61 آيه 12 آمده است " جنات تجري من تحت الانهار ...." باغهايي كه آب در زير درختانش جاري است . كه نقش آب با در جريان بودن آن همراه است ،چشمه ، جويبار و صداي آنها .
  • آْب همواره جريان زير زميني است كه گهگاه بيرون مي آيد . قنات هاي ايراني امروزه بهترين نمونه اين مفهوم به شمار مي آيند .
  • نقش سايه نيز به وضوح در كتاب آسماني بيان شده است . از درختاني كه مانع تابش خورشيد مي شوند بسيار سخن آورده شده است . به عنوان مثال ، در سوره دوم آيه 266 ميخوانيم :" بوستاني از خرما و درخت انگور " ، همانطور كه در سوره پنجاه و ششم آيه 28 آمده است : " درخت سدر بي خار "
  • گروه تحقيقاتي در راستاي تشريح مفاهيم منظري پروژه ، در گام بعدي نمونه هاي مفاهيم تركيبي فرهنگ اسلامي باغ ها را بررسي نمود .
  • در اين مرحله نيز ، منابع اصلي از سنتهاي عرب و ايراني بدست آمد .
  • در ارتباط با فرهنگ عربي روابطي را ميان مفهوم باغ و المان هاي ديگر طبيعي محيطي مييابيم، مانند :

-وادي

-باديه

-روضه

-ماسه زارها

  • وادي ها جويبارهاي فصلي شبه جزيره عرب اند كه در عمق خاك و در جستجوي طبيعتي حيرت انگيز در دل زمين جريان دارند ، نمونه اين فضا را در تصوير مي بينيم .

 

  • از سوي ديگر باديه ها زمينهاي باز ماسه اي با خاكهاي رسوبي اند كه اغلب تكه سنگهاي بجا مانده در آن به چشم مي خورند . باديه را اغلب در حاشيه وادي و جايي كه وادي به عمق خاك فرو نمي رود ، مي بينيم .
  • المان ديگر باغ در فرهنگ عربي روضه است ، گونه اي از فرورفتگي خاك كه جريان آب بارانهاي فصلي را در خود جمع ميكند ، اين مناطق عموما باتپه ماهورهاي ماسه اي محاصره شده اند .

 

  • بالاخره در مورد مناطق ماسه اي ، اكوسيستم هاي تپه ماهوري همانند " سبخا " در شبه جزيره عرب مطالعه شد ، همچون مناطقي از صحراي " نفود " و قطر كه نمونه هايي از آن را مي بينيم .
  • اين گونه اكوسيستم ها غالبا با حضور اتفاقي واحه اي در بيابان همراه اند ، محوري ديگر در مفهوم عربي باغ كه درتصاوير مشاهده مي كنيم .

 

 

  • المانهاي بصري كه مشاهده كرديم ، علاوه بر معرفي بهتر ايده ذهني باغ براي اعراب ،حاوي گونه گياهي جذابي از نظر گياه شناسي بوده كه در طرح باغهاي گياه شناسي يونسكو طبقه بندي شده اند .
  • چهار المان اصلي در زير بناي طراحي باغ با توجه به مفهوم باغ ايراني وجود دارد كه عبارتند از :

-چهار باغ

-باغچه هاي گل كاري شده

-گلستان

-بوستان

  • نميخواهم مفهوم چهارباغ را دراين جايگاه و در حضور متخصصان ايراني ريشه يابي كنم اما لازم به ذكر است كه چهارباغ نمايانگرمحور باغهاي گياه شناسي طرح يونسكو مي باشد چراكه طبيعت چهاربخشي آن پاسخي مناسب به ضرورت طبقه بندي و نظم آرايي گياهان در راستاي تحقيقات علمي است و سبب دسترسي آسان بازديد كنندگان مي شود .
  • همانگونه كه در ابتداي صحبت بيان شد اين مفهوم كانون اصلي پروژه را تشكيل مي دهد .
  • در جريان تحقيقاتي كه اينجانب مفتخر به مطالعه آنها در اين پروژه شدم ، توانستم خصوصيات اصلي سنت چهارباغ ايراني را در بررسي كتيبه ها و طرح هاي كلكسيون " اسلوان " كه امروزه در كتابخانه لندن نگهداري مي شود بيابم ، منابعي كه اطلاعاتي غني از باغهاي ايراني را به نمايش مي گذارد .
  • در اينجا مي توانيد برخي از طرحهاي اين مجموعه را كه نمايانگر وضوح و تركيب بندي چهارباغ است را به عنوان نمونه مشاهده نماييد.
  • بي شك ايران به ارزش اين تيپولوژي آ گاه است چراكه امروزه نيز باغهاي متعددي تحت تاثير مفهوم چهارباغ ايجاد مي شوند . از جمله نمونه اي كه من در اصفهان بازديد كردم .

 

  • به عنوان يك ايتاليايي مي خواهم نمونه اي از باغ گياه شناسي از اين گونه را برايتان توصيف كنم كه خارج از ايران و در شمال كشور من در پادوا قراردارد و تحت حفاظت سازمان يونسكو و در فهرست ميراث جهاني مي باشد .

 

  • تقسيم بندي گياهان به وضوح نمايانگر خصوصيت ايراني است ، اين باغ گياه شناسي از حيث وضوح ، تركيب بندي و شكوه در جهان بي همتا ست .

 

  • باغ گياه شناسي پادوا جهت نگهداري گونه هاي گياه شناسي براي مطالعه دانشجويان پزشكي دانشگاه پادوا و يا توليد داروهاي گياهي تاسيس شده است .

 

  • بناي اين باغ به سال 1545 ميلادي بر ميگردد و طبق مطالعات پروفسور مارگريتا آزيويزتيني متخصص عالي رتبه باغ هاي شرقي و غربي ، طرح اوليه آن توسط دانيل باربارو نابغه ونيزي كه آشنايي عميقي با فرهنگ مشرق زمين داشته صورت گرفته است طراح اهل ونيز است و ونيز در آن دوره يكي از دروازه هاي ارتباط شرق و غرب بوده جاييكه تبادل كالا و فكر امري روزمره مي نمايد .
  • تاثير باغ ايراني درپلان هاي اوليه باغ پادوا و ارتباط آن با طرح چهارباغ به وضوحي بي شائبه نمايان است .

 

  • در مقايسه ديگري ، ميخواهم باز هم يكي از المان هاي پايه اي گونه چهار باغ را كه در نمونه هاي قديمي تر يافت مي شود بررسي كنم ، خصوصيتي كه سطح باغچه هاي مملو از گل و بوته را پايين تر از تراز پياده روها قرار مي دهد تا از اين طريق ، بازديدكننده احساس كند كه بر سطح فوقاني گياهان راه مي رود .
  • نمونه هاي جالبي از اين مفهوم بصري علي الخصوص در قسمتي از اسپانيا كه تحت تاثير اسلام قرارگرفته است در الحمرا در منطقه مشهور " نبرد شير ها "را مورد بررسي قرار دادم و از طريق ارتباط با باستان شناسائي كه طي دهه پنجاه قرن بيستم در آن منطقه فعاليت كرده بودند آشكار شد كه تراز سطح باغچه ها در دوره اسلامي به ميزان 80 سانتي متر از تراز كف پياده روها پايين تر بوده است .

 

  • امروزه شرايط تغيير كرده اند و تاثير اختلاف سطح ايراني در باغهاي اسلامي فراموش شده است .
  • اين خصوصيت در " پاتيو " از " اچكو يا " در " جنراليف " اسپانيا با اختلاف 50 سانتي متر مشهود است .
  • همچنان كه در اين دو نمونه راه رفتن بر ترازي معادل تراز فوقاني گياهان ممكن است در باغ " كاساس " در " سيو يليا " در شرايطي كه اختلاف سطح باغچه و پياده رو به 2 متر ميرسد ديگر مسير نمي باشد و نيز همانگونه كه در تصوير مي بينيم در " قصر المبارك " در اسپانيا هم اختلاف سطحي 5 متري مشهود است .

  • اين المان در كنار چهارباغ اصول محوري باغ هاي گياه شناسي پروژه يونسكو مي باشند .

 

  • از نقش جريان آب در قرآن نام برديم و آيه 21 از شصت و يكمين سوره قران را مثال آورديم كه مي فرمايد : جنات تجري من تحت الانهار..... "

 

  • آنگونه كه در تصوير مشاهده ميكنيد ،اين المان نيز در شيب بندي ايراني باغهاي اسلامي تركيبي با شكوه و قابل توجه را خلق ميكند .

 

 

 

ارسال نظر

کد امنیتی
تازه کردن

logo login

login

registration

مطالب مرتبط